Year:2020   Issue: 9   Area: Management  

57
Prof.Dr.İsmail Hakkı Eraslan
CLUSTER BASED ECONOMIC DEVELOPMENT STRATEGIES AND A MODEL PROPOSAL FOR TURKEY
 
Günümüzde dünya ekonomileri büyük oranda kümelenme yapılanmaları ile üretim gerçekleştirmekte ve küresel arenada rekabet etmektedirler. Tarihte ilk defa Ahi Evran’nın modellemesini ve uygulamasını yaptığı kümelenme yapılanmaları, süreç içerisinde evrimleşip günümüzde faaliyet gösteren üretim merkezleri halini almıştır (Kala, 2019). Kümelenme temelli ekonomik kalkınma yaklaşımları başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Avrupa Birliği’ne bağlı tüm ülkelerin, Çin Halk Cumhuriyeti’nin, Hindistan’ın, Rusya Federasyonu’nun ve bir çok ülkenin kalkınma-rekabetçilik stratejilerine yansımış ve devlet politikası halini almıştır. Kümelenme yaklaşımına bağlı ekonomik kalkınma stratejileri Türkiye’de de yaklaşık 20 yıldır uygulanmaya çalışılmaktadır. Ancak uluslararası rakip ülkeler ile kıyaslandığında, kümelenme uygulama çalışmalarının oldukça cılız ve yetersiz kaldığı ve ekonomik kalkınmada yeterli ivmeyi sağlayamadığı görülmektedir. Dünya genelinde iyi kümelenme uygulanmaları ile Türkiye’deki durumunun incelenerek özgün bir kümelenme modelinin ortaya çıkarılması bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu amaç çerçevesinde, nitel araştırma yöntemine bağlı olarak veriler (derinlemesine mülakat, uzman görüşü ve saha ziyaretleri) elde edilmiş olup betimleme tekniği ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda kümelenme uygulamalarına yönelik temel stratejileri tespit edilmiş, Türkiye’ye özgün kümelenme modeli ortaya çıkarılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye’nin ülke düzeyinde etkin kümelenme stratejilerine ulaşabilmesi için; ulusal kapasite inşa etmesi, (2) etkin kümelenme yönetimi örgüt modeli ihdas etmesi ve (3) uçtan uca özgün kümelenme geliştirme yöntemlerini hayata geçirmesi öngörülmektedir.

Keywords: Development, Competitiveness, Cluster, Cluster Policies, Strategy.



KÜMELENME TEMELLİ EKONOMİK KALKINMA STRATEJİLERİ VE TÜRKİYE İÇİN BİR MODEL ÖNERİSİ
 
Günümüzde dünya ekonomileri büyük oranda kümelenme yapılanmaları ile üretim gerçekleştirmekte ve küresel arenada rekabet etmektedirler. Tarihte ilk defa Ahi Evran’nın modellemesini ve uygulamasını yaptığı kümelenme yapılanmaları, süreç içerisinde evrimleşip günümüzde faaliyet gösteren üretim merkezleri halini almıştır (Kala, 2019). Kümelenme temelli ekonomik kalkınma yaklaşımları başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Avrupa Birliği’ne bağlı tüm ülkelerin, Çin Halk Cumhuriyeti’nin, Hindistan’ın, Rusya Federasyonu’nun ve bir çok ülkenin kalkınma-rekabetçilik stratejilerine yansımış ve devlet politikası halini almıştır. Kümelenme yaklaşımına bağlı ekonomik kalkınma stratejileri Türkiye’de de yaklaşık 20 yıldır uygulanmaya çalışılmaktadır. Ancak uluslararası rakip ülkeler ile kıyaslandığında, kümelenme uygulama çalışmalarının oldukça cılız ve yetersiz kaldığı ve ekonomik kalkınmada yeterli ivmeyi sağlayamadığı görülmektedir. Dünya genelinde iyi kümelenme uygulanmaları ile Türkiye’deki durumunun incelenerek özgün bir kümelenme modelinin ortaya çıkarılması bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu amaç çerçevesinde, nitel araştırma yöntemine bağlı olarak veriler (derinlemesine mülakat, uzman görüşü ve saha ziyaretleri) elde edilmiş olup betimleme tekniği ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda kümelenme uygulamalarına yönelik temel stratejileri tespit edilmiş, Türkiye’ye özgün kümelenme modeli ortaya çıkarılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye’nin ülke düzeyinde etkin kümelenme stratejilerine ulaşabilmesi için; ulusal kapasite inşa etmesi, (2) etkin kümelenme yönetimi örgüt modeli ihdas etmesi ve (3) uçtan uca özgün kümelenme geliştirme yöntemlerini hayata geçirmesi öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kalkınma, Rekabetçilik, Kümelenme, Kümelenme Politikaları, Strateji.



Tam Metin