Yıl:2019   Sayı: 8   Alan: Uluslararası İlişkiler  

91
Erkan Afşar
TÜRK POLİTİK TARİHİNDE DEMOKRAT PARTİ VE 1946 PROGRAMI
 
Türk siyasal hayatında partileşme geleneği iç ve dış dinamiklerin bileşkesi sonucunda ortaya çıkmıştır. Türk demokrasi geleneğinde siyasi partilerin kurulması ilk kez II. Meşrutiyet döneminde başlamıştır. Bu süreç Cumhuriyetin ilanından sonra yeni partilerin kurulmasıyla da devam etmiştir. Erken Cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile ilk güdümlü partisi Serbest Cumhuriyet Fırkasının farklı sebeplerden dolayı kapatılmasıyla İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar Türkiye de tek partili bir dönem yaşanmıştır. Savaş sonrası uluslararası politikada ve ülke içerisinde meydana gelen gelişmelerin de etkisiyle uzun bir aradan sonra çok partili bir döneme geçilmişti. Bu süreçle birlikte Demokrat Parti’nin kuruluş hikâyesi de başlamıştı. Demokrat Parti’nin kurulma sürecinin nasıl olduğuna, nelerin yapıldığına ve hangi gelişmelerin yaşandığına çalışmada değinilmiştir. Ayrıca Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün muhalefet partisinin kurulmasındaki rolüne ve iktidar partisinin, yeni kurulan partiyi nasıl karşıladığı da makalede işlenmiştir. Son olarak da demokrasi ve liberal anlayış ekseninde hazırlanan Demokrat Parti’nin ilk programının analizine çalışmada yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Demokrat Parti, Cumhuriyet Halk Partisi, Tek Parti, Demokrasi, Liberal.



THE DEMOCRATIC PARTY IN TURKISH POLITICAL HISTORY AND ITS PROGRAM OF 1946
 
The tradition of partyization in Turkish political life emerged as a result of the combination of internal and external dynamics. In Turkish democracy tradition, political parties for the first time were established in the Second Constitutional Period. This process continued with the establishments of new political parties after the proclamation of the Republic. The fact that the Progressive Republican Party, first opposition party of the early Republican era, and the Free Republican Party were closing down for different reasons paved the way that Turkey experienced a single party period until the end of the Second World War. With the impacts of new developments occured in international and domestic politics after the Second World War, a multi-party period started. With this process, the establishment story of the Democratic Party also started. This article discusses the process of the formation of the Democratic Party, what had been done and what kind of developments had been experienced at that time. Additionally, this study analyzes the role of President İsmet İnönü in the formation of the opposition party and how the ruling party approached the newly established political party. Finally, the article outlines the analysis of the first program of the Democratic Party, which was prepared on the axis of democratic and liberal understandings.

Keywords: Democratic Party, Republican People's Party, Single Party, Democracy, Liberal.



Tam Metin